Novosadska multikulturalna razglednica: Crkva Imena Marijinog

Novi Sad ispunjen je pregrštom multikulturalnog bogatstva. Ljudi, građevine i priče na kojima počiva Novi Sad često nisu dovoljno poznati ni samim Novosađanima. U okviru serije tekstova “Novosadska multikulturalna razglednica” čitaćete priče o ljudima koji su bitni za naš grad, a malo o njima znamo, o građevinama  pored kojih svakodnevno prolazimo, a ne znamo njihovu priču. Kroz “Novosadsku multikulturalnu razglednicu” upoznaćete duh Novog Sada. Projekat realizovan uz pomoć Gradske uprave za kulturu. Stavovi izneti u tekstu nisu nužno stavovi Gradske uprave za kulturu.

Rimokatolička Crkva Imena Marijinog (poznata kao Katedrala) je izgrađena u neogotskom stilu između 1893. i 1895. Sagrađena je na Trgu slobode na mestu starijih crkava, a danas predstavlja simbol Novog Sada i multikulturalnosti.

Prva katolička crkva u Novom Sadu iz prvih decenija XVIII veka bila je skromna građevina, koja je 1742. porušena. Na istom mestu izgrađena je nova. Posle pada Beograda u turske ruke 1739. ovamo se doselilo mnogo imućnih katolika, kojima je posao dobro išao, pa su uskoro mogli da odvajaju i za gradnju crkve. Katolički nadbiskup Gabor Patačić osvetio je novu crkvu 1742. godine.

U bombardovanju 12. juna 1849. i ona je bila zapaljena i srušen joj je toranj. U kasnijoj obnovi prvobitni toranj nije u celosti rekonstruisan. Novosadski katolici nisu bili zadovoljni izgledom, pa su u Gradskoj skupštini dali inicijativu da se podigne takav koji će priličiti Novom Sadu kao slobodnom kraljevskom gradu. Godine 1891. doneta je odluka da se dotadašnja crkva poruši i na istom mestu izgradi nova. Tada najiskusniji arhitekta Đerđ Molnar izradio je planove tokom 1892. i nije za taj obiman posao tražio nikakvu materijalnu nadoknadu. Molnar je prvenstveno imao želju da na ovaj način pomogne gradu i svojoj crkvi. Iste godine stara crkva je porušena, a sledeće građevinski preduzimači, majstori Stefan Gusek i Karl Lerer, pod nadzorom glavnog projektanta Molnara, već u novembru 1893. završili su građevinski deo posla.

U oktobru 1894. na toranj je podignut osvećeni pozlaćeni krst. Toranj je visok 72 metra. Crkva je dugačka 52, široka 25, visina krova iznosi 22 metra. Postavljena je na pravcu severoistok jugozapad. U crkvu se ulazi kroz masivni dvokrilni portal, iznad njega je grb u reljefu sa tekstom Crux amore što u prevodu znači Krst ljubavi. U crkvi ima četiri oltara. Glavni je u apsidi gde je velika slika Majke Božije, sa ugarskim kraljevima i svetiteljima Ištvanom (Stefanom) i Laslom (Ladislavom). U drvetu je urezan lik Boga Oca, a ispod su likovi jevanđelista i motivi iz Biblije. Levo od apside je oltar Uskrsnuća Isusova sa figurama u drvetu svetih Petra i Pavla. Treći oltar je posvećen sv. Florijanu, zaštitniku vatrogasaca, gde su u drvetu izgrađene figure svetih Emerika i Elizabete, a tu je i slika sv. Porodice. Četvrti oltar smešten je ispod hora i posvećen je Hristovom grobu sa figurama četiri anđela. Skulpture na svim oltarima su kolorisane ili su rađene u imitaciji kamena. Ispod hora u plićoj niši smeštena je bista arhitekte Đerđa Molnara. On je radio sa majstorima i umetnicima iz Budimpešte, Temišvara, Subotice, kao i iz Tirola, ali najviše s majstorima iz Novog Sada.

Lik i delo Đerđa Molnara, malo je poznat Novosađanima, iako je upravo on zaslužan za postojanje crkve koja je simbol grada, i koja je prepoznatljiva u celoj Srbiji, a i šire. Takođe, Molnar je učestvovao u gradnji i mnogih drugih značajnih objekata.

Rođen je 1829. u Budimpešti gde je izučio graditeljski zanat i postao baumajster. U Novi Sad dolazi neposredno posle bombardovanja grada privučen poslom oko velike obnove grada koja je usledila tokom 1850-ih godina. Već 1850. Molnar kao građanin Novog Sada podiže svoju kuću na Trifkovićevom trgu koja i danas postoji. Već u prvoj deceniji posle Bune, Molnar je izgradio na desetine prizemnih i spratnih kuća u samom centru grada. Prva velika građevina na kojoj je radio bila je Reformatorska crkva u Šafarikovoj ulici koju podiže po projektu budimpeštanskog arhitekte i sveštenika Manjuia Imrea. Narednih decenija Molnar je podigao više značajnih gradskih objekata: Bolnicu, Srpsku osnovnu školu, Građansku dvoranu, prvu zgradu SNP-a, Gradsku klanicu. Danas postoji jedino Miletićeva škola u porti Nikolajevske crkve. Tokom poslednje decenije XIX veka Molnar projektuje i gradi svoja životna dela ujedno i najvrednije gradske građevine s kraja veka: Gradsku kuću (1893-1895) i Katoličku crkvu (1892-1895). Oba objekta podignuta su u kitnjastom eklektičkom stilu; Gradska kuća u neorenesansnom a Katolička crkva u neogotičkom maniru. Molnar je, između ostalog bio i suvlasnik fabrike za proizvodnju građevinskog materijala, dugogodišnji predsednik novosadskog udruženja zanatlija i član više odbora za gradnju. Njegove građevine karakteriše solidna tehnička izvedba i jednostavan, eklektički stil, karakterističan za graditeljstvo južnih provincija.

Danas, kada se uđe u Katedralu najveći utisak ostavlja visok špicast plafon, okrečen u belo, ali i ambijent koji je svedočanstvo davne 1895. kada je crkva sagrađena. Katedrala može da primi više od 200 posetilaca, a nedeljom kada se održavaju četiri mise – Katedrala je puna. Venčanja su najčešća u kasno leto, jesen i proleće, a godišnje bude i više od 30 krštenja. U duhu multikulturalnosti, Katedrala je i mesto susreta mnogih Novosađana, jer verovatno nema stanovnika Novog Sada koji bar jednom nije izgovorio rečenicu – nađemo se kod Katedrale.

Zbog svega ovoga možemo govoriti o Katedrali kao o svojevrsnom mostu, mestu susreta i spajanja kako ljudi tako i kultura.

OSTAVITE ODGOVOR

Molimo unestite Vaš komentar
Molimo unestite Vaše ime ovde